Wat wordt er het meest gevraagd?

1. Grondstofallergie

Wat zijn allergene stoffen?

Allergene stoffen zijn stoffen die gezondheidsklachten kunnen veroorzaken via een specifieke reactie waarbij het immuunsysteem betrokken is. Allergene stoffen kunnen op den duur astma en huidaandoeningen veroorzaken. De belangrijkste veroorzakers van beroepsastma zijn organisch stof (bijvoorbeeld meelstof), enzymen, latex, diisocyanaten en anhydriden.
In sommige beroepen komt men met allergene stoffen in aanraking. Zo kan men in de gezondheidszorg allergische reacties krijgen door latex (bijv. handschoenen), in de kappersbranche huidklachten door ingrediënten van shampoo en andere middelen.In de voedings- en genotmiddelenindustrie, m.n. bakkerijbranche, maalindustrie en bakkerijgrondstoffenindustrie, kan men last krijgen van meelstof en enzymen.

Wat is grondstofallergie ten gevolge van meel en enzymen?

Bepaalde eiwitten uit tarwe of andere granen, die vrijkomen na het malen, en enzymen die worden toegevoegd aan broodverbetermiddel zijn allergene stoffen die gezondheidsklachten kunnen veroorzaken. Een allergische reactie komt tot stand in twee fasen. In de eerste fase wordt men door blootstelling aan de stof overgevoelig voor het allergeen, zonder dat er klachten optreden. Indien de blootstelling voortduurt kan een allergische reactie ontstaan en treden er daadwerkelijk klachten op.

Waaraan herken ik allergieverschijnselen?

De allergieën uiten zich in loopneuzen, niezen, droge huid, eczeem, hevige jeuk, kortademigheid en soms in astma-aanvallen. Werknemers met deze klachten zijn meestal 'overgevoelig' voor meel en/of enzymen.

Heeft iedereen dezelfde kans op allergie?

In de bakkerijbranche en meelverwerkende industrieën is er kans op allergische ziekten door de aanwezigheid van meelstof en/of enzymen in de werkomgeving. Niet iedereen is even vatbaar. Een grondstofallergie is deels erfelijk bepaald. Deels wordt het opgebouwd tijdens het werk. De allergene stoffen waaraan men in deze werkomgeving blootgesteld wordt zijn onder andere bepaalde eiwitten uit tarwe of andere granen, die vrijkomen na malen, en uit enzymen die worden toegevoegd als broodverbetermiddel.

Wordt het allemaal niet een beetje overdreven?

Nee. Grondstofallergie kan ertoe leiden dat sommige werknemers hun werk niet naar behoren uitvoeren of moeten verzuimen. Dat betekent dat mensen het werk dat ze graag doen niet meer met plezier kunnen doen. Of dat ze ziek of zelfs arbeidsongeschikt worden. Wie grondstofallergie heeft, voelt zich niet prettig. Voorkomen is daarom beter dan genezen. Door voorzorgsmaatregelen beschermt u niet alleen uzelf, maar komt er ook een dragelijke werkomgeving voor collega's die allergisch zijn. Allergische reacties verschillen van geval tot geval. Sommige mensen zijn al geholpen door een andere manier van werken, anderen met medicijnen en soms moeten andere oplossingen op maat gezocht worden.

Wat zijn de beste maatregelen om grondstofallergie te voorkomen?

Door maatregelen te nemen kan grondstofallergie voorkomen worden. Voorkomen is beter dan genezen. Een reden voor werkgevers- en werknemersorganisaties in de bakkerijbranche, maalindustrie en bakkerijgrondstoffenindustrie om de handen ineen te slaan en gezamenlijk de strijd aan te binden tegen grondstofallergie. Het arboconvenant heeft de branche in staat gesteld maatregelen te nemen op maat. Dat wil zeggen dat er maatregelen gekozen kunnen worden die passen in de bedrijfseigen situatie. Het ene bedrijf is tenslotte niet het andere.
Grondstofallergie is het beste te voorkomen door een combinatie van maatregelen.

  • Werk preventief - ga zorgvuldig met stof om - ga zorgvuldig met jezelf om
  • Laat het niet onnodig stuiven, strooi met beleid
  • Stofzuigen in plaats van vegen
  • Bloem niet van te grote hoogte 'storten'
  • Niet droog, maar nat reinigen
  • Zakken beheerst en eerst van boven opensnijden
  • Gebruik een stofkap in een stoffige werkomgeving
  • Technische aanpassingen - voorkom ontsnapping van stof
  • Afsluitbare mengkuipen
  • Afzuiging mengkuip
  • Verlengde slurf aan de silo
  • Afzuiging werktafel
  • Goede ventilatie
  • Weegcabine met afzuiging
  • Geen onnodig gebruik - kies voor een andere grondstof
  • Gebruik aardappelmeel, rijststrooimiddel of olie in plaats van strooibloem

Waar kan ik zelfbedachte oplossingen en tips kwijt?

Mensen uit de praktijk weten waar ze over praten. Zij hebben vaak zelf waardevolle oplossingen bedacht. Degenen die zelf een praktijkoplossing hebben bedacht om stofproblemen te voorkomen en die deze kennis graag met collega's willen delen, kunnen dat per e-mail laten weten via info@blijmetstofvrij.nl

2. Arboconvenant

Wat is een arboconvenant?

In een arboconvenant worden afspraken gemaakt tussen de betrokken partijen binnen een bepaalde branche, teneinde te komen tot een verbetering van de arbeidsomstandigheden en het terugdringen van zaken als ziekteverzuim, werkdruk en arbeidsongevallen.

Waarom een arboconvenant?

Door maatregelen te nemen kan grondstofallergie voorkomen worden. Een arboconvenant stelt de branche in staat maatregelen te nemen op maat. Dat wil zeggen dat er maatregelen gekozen kunnen worden die passen in de situatie. Het ene bedrijf is tenslotte niet het andere.
Het alternatief voor een convenant is dwingende regelgeving door de overheid. Een convenant geeft een bedrijf de mogelijkheid om in eigen tempo en toegesneden op de eigen bedrijfssituatie maatregelen te nemen. Meer over convenanten: www.arbo.pagina.nl

Wat is het Arboconvenant Grondstofallergie in de bakkerij, maalindustrie en bakkerijgrondstoffenindustrie?

In het Arboconvenant Grondstofallergie in de bakkerij, maalindustrie en bakkerijgrondstoffenindustrie zijn afspraken gemaakt tussen de betrokken partijen om te komen tot een verbetering van de arbeidsomstandigheden door het terugdringen van blootstelling aan allergene grondstoffen. Het is ondertekend door de betrokken brancheorganisaties Nebafa, NVM, NVB en NBOV, de vakbonden CNV BedrijvenBond en FNV Bondgenoten, Het Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten enerzijds en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid anderzijds.
De brancheorganisaties hebben zich ingespannen om bedrijven te helpen effectieve maatregelen te nemen. De overheid zorgde hierbij voor financiële ondersteuning. Een convenant wordt gesloten voor een beperkt aantal jaren. Het Arboconvenant Grondstofallergie gold voor de periode 2004-2006.

Waarom is er een convenant gesloten voor de bakkerij, de maalindustrie en de bakkerijgrondstoffenindustrie?

Door maatregelen te nemen kan grondstofallergie voorkomen worden. Bestrijding van grondstofallergie is noodzaak. De bestrijding is in het belang van de gezondheid van alle ondernemers en hun medewerkers. Het is branchebelang. Het convenant gaf elk bedrijf de mogelijkheid om in eigen tempo en toegesneden op de eigen bedrijfssituatie maatregelen te nemen in plaats van dat het te maken krijgt met van hogerhand opgelegde regelgeving.

Zijn er meer van dergelijke arboconvenanten?

Ja, ook de kappersbranche heeft zich sterk gemaakt om de gezondheidsrisico's (huidklachten vanwege allergie door bepaalde stoffen in shampoos e.d) te verminderen middels een arboconvenant. Ook de podiumkunsten hebben een convenant om arbeidsrisico's te voorkomen, o.a. het tegengaan van gevaarlijke situaties, zodat men bijvoorbeeld niet in de orkestbak kan vallen.
De suikerverwerkende industrie heeft een arboconvenant gesloten over het terugdringen van RSI op de werkplek.

In hoeverre heb ik rechtstreeks te maken met het convenant?

Er zijn twee belangrijke manieren, waarop het risico op allergie aangepakt werd: volgens het Stofbeheersingsplan en via het Gezondheidsbewakingssysteem.
Een van de afspraken in het arboconvenant is dat alle bedrijven inventariseren waar in hun bedrijf risicovolle situaties zijn en welke oplossingen daarvoor mogelijk zijn. Dit wordt het Stofbeheersingsplan genoemd. Aan de hand daarvan kunnen per bedrijf geschikte maatregelen getroffen worden. Bij het opstellen van het plan kreeg het bedrijf hulp van een voorlichter.
Het Gezondheidsbewakingssysteem is opgezet om werknemers met een verhoogd risico op allergie op te sporen en te begeleiden.

Wat zijn de belangrijkste punten in het Arboconvenant Grondstofallergie?

Enkele kernpunten uit het Arboconvenant Grondstofallergie:
- Alle bedrijven maken een stofbeheersingsplan.
- Alle ambachtelijke bakkerijen krijgen bezoek van een voorlichter van de Commissie Brood en   Banket die hen helpt met het opstellen van een stofbeheersingsplan.
- Voor de hele branche wordt een gezondheidsbewakingssysteem opgezet.
- Er komt aanvullend onderzoek naar verdere structurele oplossingen voor allergieproblemen en te nemen beheersmaatregelen.
- Ondernemers en werknemers worden via een bewustmakingscampagne gewezen op de noodzaak van preventieve maatregelen.
Volledige inhoud van het convenant

Wat is er gebeurd in de maalindustrie?

Naast Stofbeheersingsplan en Gezondheidsbewakingssysteem zijn er inmiddels ook al ideeën uitgewerkt om stof te voorkomen. Zo is er bij een bedrijf een machine ontworpen die zeeframen keurig schoonmaakt, waarbij geen stof vrijkomt.
Een goed voorbeeld van meedenken over oplossingen voor je eigen werkplek.

Wat is er gebeurd in de bakkerijgrondstoffenindustrie?

De bakkerijgrondstoffenindustrie is er al langer van doordrongen dat er iets moet gebeuren om allergie te voorkomen. Zij zijn al eerder aan de slag gegaan met het denken over preventieve maatregelen en hoe met risico's rekening te houden bij de inrichting van het bedrijf of de te gebruiken machines. Zij lopen op eigen manier al vooruit op het Stofbeheersingsplan en Gezondheidsbewakingssysteem. Vandaar dat per er dit jaar sommige risicovolle middelen al uit de productie zijn genomen.

Wat is er gebeurd in de bakkerij?

Vele bakkers zijn door een voorlichter bezocht en hebben samen een stofbeheersingsplan opgesteld. Degenen die met meelstof en/of enzymen in aanraking komen op hun werkplek krijgen een formulier met informatie en vragen over het Gezondheidsbewakingssysteem. Dit formulier wordt opgestuurd, zodat het risico geïnventariseerd kan worden. De bedrijven nemen actie om de medewerkers te doordringen van de noodzaak om voorzorgsmaatregelen in acht te nemen. De medewerkers worden zich bewust, dat hun manier van werken er werkelijk toe doet. Ze begrijpen, dat ze zelf kunnen meehelpen aan een gezonde werkplek en zichzelf kunnen beschermen.

3. Stofbeheersingsplan

Wat is een stofbeheersingsplan?

Het stofbeheersingsplan is speciaal ontworpen om per bedrijf een inventarisatie van risicovolle handelingen en werkplekken in kaart te brengen tesamen met de oplossingen die daarvoor mogelijk zijn. Dit is dan meteen het plan van aanpak bij de bestrijding van het stofprobleem. Aan de hand van dit plan kan een bedrijf gericht maatregelen nemen. In het convenant is afgesproken dat elk bedrijf zo'n stofbeheersingsplan moet hebben.

Waarom is het stofbeheersingsplan belangrijk? Wat gebeurt er als ik niets onderneem?

Het stofbeheersingsplan is bedoeld als een leidraad bij preventie tegen stof, zodat elk bedrijf gericht passende maatregelen kan nemen, die afgestemd zijn op de eigen specifieke situatie. Hiermee kunt u de verantwoordelijkheid voor een gezonde werkplek voor uw medewerkers waarmaken. Ook het Handboek Stofbeheersing is hierbij een handig hulpmiddel. Het alternatief voor niets doen, is dat de overheid maatregelen voorschrijft. Overheidsmaatregelen zijn doorgaans minder flexibel en minder gericht op de specifieke situatie in uw bedrijf.

Wat zijn de belangrijkste maatregelen om grondstofallergie te voorkomen?

Ga zorgvuldig met jezelf en collega's om

  • Voorkom stof in de werkomgeving
  • Klop je kleren niet zomaar uit

Ga zorgvuldig met meelstof en/of enzymen om

  • Laat het niet onnodig stuiven, strooi met beleid
  • Stofzuigen in plaats van vegen
  • Bloem niet van te grote hoogte 'storten'
  • Niet droog, maar nat reinigen
  • Zakken beheerst en eerst van boven opensnijden

Ga zorgvuldig met jezelf om

  • Gebruik een stofkap in een stoffige werkomgeving
  • Gebruik indien nodig beschermingsmiddelen

Technische aanpassingen - voorkom ontsnapping van stof

  • Afsluitbare mengkuipen
  • Afzuiging mengkuip
  • Verlengde slurf aan de silo
  • Afzuiging werktafel
  • Goede ventilatie
  •  Weegcabine met afzuiging

Geen onnodig gebruik

  • kies voor een andere grondstof
  • Gebruik aardappelmeel, rijststrooimiddel of olie in plaats van strooibloem

Waar kan ik zelfbedachte oplossingen en tips kwijt?

Mensen uit de praktijk weten waar ze over praten. Zij hebben vaak zelf creatieve en waardevolle oplossingen bedacht. Degenen die zelf een praktijkoplossing hebben bedacht om stofproblemen te voorkomen en die deze kennis graag met collega's willen delen, kunnen dat per e-mail laten weten aan blijmetstofvrij@hpa.agro.nl

4. Allergieonderzoek

Waarom een grondstofallergieonderzoek?

Allergische ziekten komen vaak voor in de bakkerijbranche en meelverwerkende industrieën. Oorzaak is meestal stof uit de werkomgeving. Dit stof bevat onder andere bepaalde eiwitten uit tarwe of andere granen, die vrijkomen na malen, en uit enzymen die worden toegevoegd als broodverbetermiddel.
De allergieën uiten zich in gezondheidsklachten. Mede hierdoor kunnen sommige werknemers hun werk niet naar behoren uitvoeren of moeten ze verzuimen.
Door vroege opsporing van werknemers met een allergie en door verbetering van de arbeidsomstandigheden (o.a. verlaging van de blootstelling en verbetering van werkmethoden) is het mogelijk om de kans op allergische ziekten te verkleinen of verergering te voorkomen.

Wie kunnen deelnemen aan het onderzoek?

Dit onderzoek is gericht op alle werknemers in Nederland die werken met tarwemeel en enzymen, zowel in de industriële bakkerijen, de maalindustrie, als de ambachtelijke bakkerijen.

Hoe wordt het geregeld?

Om ervoor te zorgen dat het hele proces  goed loopt, heeft de sector het Productschap Akkerbouw gevraagd het Informatiecentrum Grondstofallergie in te richten. Vanuit dit Informatiecentrum worden de vragenlijsten en brieven verstuurd. Het Informatiecentrum informeert u ook over de mogelijkheden die er zijn als u allergisch bent. Tot slot regelt het Informatiecentrum de vergoedingen en kunt u
via hen een voorziening aanvragen.

Wie doet er nog meer mee?

De bakkerspoli wordt uitgevoerd door het Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen (NKAL) in Utrecht. De Begeleidingscommissie Grondstofallergie (BCGA) besluit over de toekenning van voorzieningen.

Waar kan ik met vertrouwelijke vragen terecht?

Als u vragen heeft over het allergieonderzoek en u wilt dit liever niet met uw werkgever of met een medewerker van het Informatiecentrum bespreken dan kunt u terecht bij onze vertrouwenspersoon mevrouw H. Konijnenberg. Via de mail: h.konijnenberg@bg.fnv.nl of telefonisch: 030 2738931.

Wat houdt het onderzoek in?

Omdat grondstofallergie kan worden opgebouwd tijdens het werk is het van belang dat u zich regelmatig laat onderzoeken. Aan de hand van een vragenlijst en eventueel aanvullend onderzoek kan onderzocht worden of u klachten heeft die een signaal zijn voor grondstofallergie. Het invullen van deze vragenlijst duurt maar 10 minuten.

De vragenlijst moet daarna naar de speciaal voor dit doel ingestelde bakkerspoli worden gestuurd.
Op basis van de door u ingevulde vragenlijst wordt een uitspraak gedaan over de mogelijkheid van grondstofallergie. U wordt ingedeeld in één van de volgende categorieën:
Categorie ‘geen risico’: u krijgt een brief met de mededeling dat verdere actie niet nodig is. Over vier jaar ontvangt u opnieuw een vragenlijst.
Categorie ‘middelhoog risico’: er wordt telefonisch contact met u opgenomen door een medewerker van de bakkerspoli om nog wat extra vragen te stellen. Daarna wordt u ‘ingedeeld’ in de categorie ‘geen risico’ of in de categorie ‘hoog risico’.
Categorie ‘hoog risico’: u krijgt een brief met het verzoek om een afspraak te maken bij de bakkerspoli.

Alle medewerkers die in de categorie ‘hoog risico’ vallen worden verzocht een afspraak te maken op de bakkerspoli. Op deze bakkerspoli worden uw klachten met betrekking tot uw ogen, huid en luchtwegen onderzocht. Ook wordt wat bloed afgenomen voor onderzoek naar allergie voor stoffen in de werkomgeving en in de thuissituatie. Daarnaast krijgt u een uitgebreid consult bij een longarts.
Dit poliklinisch onderzoek is nodig, om vast te stellen of uw klachten samenhangen met uw werk.

Hoe zit het met mijn privacy?

Informatie uit het vragenlijstonderzoek en uitslagen van onderzoeken mogen alleen na uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van u aan derden worden verstrekt. Ook informatie over deelname wordt vertrouwelijk behandeld. Uw werkgever krijgt geen persoonlijke onderzoeksresultaten toegestuurd. Het Informatiecentrum heeft een privacyreglement opgesteld waarin geregeld is wie welke informatie in mag zien. Het Informatiecentrum heeft geen inzicht in uw medische informatie.

Zijn er kosten aan het onderzoek verbonden?

Het allergieonderzoek is gratis. Bovendien ontvangt u voor de reiskosten naar de polikliniek 19 eurocent per gereden km. Via het Informatiecentrum Grondstofallergie kunt u een verzoek doen voor vergoeding van de reiskosten.

Wat gebeurt er als ik allergisch ben?

U heeft bewust gekozen voor uw vak. Daarom wordt alles op alles gezet om u uw werkplek te laten behouden, ondanks eventuele allergieproblemen. De sector zal er alles aan doen om te komen tot passende oplossingen, maar het kan voorkomen dat er gezocht moet worden naar een werkplek buiten het bedrijf of zelfs buiten de branche. Uw werkgever wil hiermee voorkomen dat u door uw werk arbeidsongeschikt wordt.

Ik heb al eerder meegedaan, is het nu dan wel nodig?

Dan nog is het van belang de vragenlijst opnieuw in te vullen. Een allergie kan in de loop van de tijd opgebouwd worden. De uitkomst van een eerder onderzoek kan daardoor achterhaald zijn. Door u regelmatig te laten controleren weet u altijd precies waar u aan toe bent.

Wat kan mij gebeuren als ik als werkgever weiger mee te werken?

Zorg om de gezondheid van de medewerkers is een kwestie van goed werkgeverschap. Een werkgever die niet meewerkt aan het allergieonderzoek en zijn medewerkers weerhoudt dat te doen, ontzegt hen het recht op bescherming van de gezondheid. Doel van het gezondheidsbewakingssysteem is het creëren van een blijvend gezonde werksituatie voor eenieder met allergie of aanleg hiervoor. De werkgever is op grond van de arbowet wettelijk verplicht te zorgen dat de werkplek veilig en gezond is. Voorzover die dat niet is, wordt hij geacht maatregelen te treffen om dit te bevorderen. Dit geldt met name voor beroepsziektes, zoals meelstofallergie. Bij in gebreke blijven kan hij hiervoor door de werknemer juridisch aansprakelijk worden gesteld. In enkele andere branches is dit inmiddels ook gebeurd. En met succes.