Inleiding Stofbeheersing en machineonderhoud

Inleiding

Geen enkele ondernemer zit te wachten op het stilvallen van de productie door bijvoorbeeld een kettingbreuk in een machine. Een dergelijke breuk kan worden veroorzaakt door stoffige werkom-standigheden. Hoewel essentiële onderdelen van machines doorgaans zijn beschermd tegen water en stof, biedt dit geen volledige garantie. Het is vaak mogelijk dat er via ventilatieroosters of filters alsnog stof of bloem de machine binnendringt. Om te voorkomen dat dit gebeurt, is het van belang het probleem bij de bron aan te pakken. Die bron is de stof zelf. De stof waar enerzijds de werknemers aan worden blootgesteld en die anderzijds een potentieel risico genereert op schade aan machineonderdelen.


Voorbeelden

Er zijn verschillende concrete voorbeelden van schade aan machines die direct is toe te wijzen aan stoffige werkomstandigheden:

Vb.1: Het luchtverwarmingsfilter van een kegelopbolmachine raakt eerder verstopt waardoor de temperatuur stijgt:
Stoffige werkomstandigheden of vegen kunnen ertoe leiden dat filters gaan dichtzitten. Wanneer er bijvoorbeeld in de buurt van een kegelopbolmachine wordt geveegd op het moment dat de deze in werking is, wordt de bloem aangezogen waardoor het filter snel verstopt raakt. Het filter op de machine zit relatief laag bij de grond en werkt op het moment van werking als een stofzuiger. De bloem komt hierdoor op de motor terecht. Omdat bloem isoleert, stijgt de temperatuur. De gevolgschade kan op den duur zijn dat de motor doorbrandt, met alle (financiële) gevolgen van dien.

Vb.2: Kettingen van machines worden droog door een combinatie van bloem en smeermiddel:
Kettingen op machines zijn gesmeerd met smeermiddel. Stoffige werkomstandigheden leiden ertoe dat er bloem op het smeermiddel terecht komt. Bloem absorbeert smeermiddel, waardoor de smerende werking afneemt of zelfs verloren gaat. Door de combinatie van bloem en smeermiddel ontstaat er een deegachtige substantie. Deze substantie wordt hard en valt er door het draaien van de ketting op den duur af. In het ergste geval blijft er een roestige ketting over, hetgeen het slijtageproces versnelt. Wanneer de ketting niet op tijd wordt vervangen slijten ook de tandwielen, met alle (financiële) gevolgen van dien.

Vb.3: Lagers slijten door een combinatie van bloem en vet:
Bij oudere machines kan het voorkomen dat lagers niet goed zijn afgedicht. Hierdoor ontstaat hetzelfde probleem als bij het hiervoor genoemde voorbeeld, waardoor de lagers sneller slijten.

Stofarme werkomstandigheden zorgen voor kostenreductie

De genoemde voorbeelden geven een kleine illustratie van wat de gevolgen kunnen zijn van stoffige werkomstandigheden. Vegen of het gebruik van perslucht vergroten het risico op versnelde slijtage van machineonderdelen aanzienlijk. Hierdoor ontstaat bovendien een risico dat de productie stil komt te vallen, om nog maar niet te spreken over de financiële gevolgschade.
Veel problemen kunnen al worden voorkomen door in plaats van vegen of het gebruik van perslucht, te stofzuigen. De stof wordt hierdoor niet de werkruimte ingeblazen of geveegd, maar uit de werkruimte verwijderd. Naast dat dit primair ten goede komt aan de gezondheid van de werknemers, kan dit bovendien bijdragen aan het behoud van machines, hetgeen onnodige kosten kan voorkomen. Wanneer motoren of verwarmingselementen doorbranden door een verstopt filter, kunnen de kosten immers al snel in de honderden euro’s lopen. De kosten voor aanschaf van een stofzuiger met geschikte stoffilter wegen in verhouding niet op tegen het risico van veel hogere kosten die worden veroorzaakt door gevolgschade.

Uit de praktijk

Een paar quotes van onderhoudsmonteurs:
“Aan de binnenkant van een machine kan ik zien of een bakker serieus met stofbeheersing bezig is.”
“De ketting van de bollenkast in de buurt van de bloemstrooier breekt vaker dan de ketting aan de andere kant”.

 

figuur 1: deegachtige substantie op de ketting door een combinatie van bloem en smeermiddel figuur 2: deegachtige substantie op het lager door een combinatie van bloem en smeermiddel